SON XƏBƏRLƏR
-
20.11.2026, 14:46
İdmanAzərbaycanın güləş millisi Gürcüstanda çempion olub
-
20.11.2026, 13:09
İdmanParataekvondoçumuz dünya çempionatında qızıl medal qazanıb
-
20.11.2026, 12:39
İdmanJurnalistlərin öz hesablarındakı paylaşımların bəyənmə sayı da əsas götürüləcək
-
20.11.2026, 12:11
İdmanPrezident İlham Əliyevin Qazax rayonunun idman obyektlərinə səfərləri və idmanın inkişafına göstərdiyi diqqət
-
20.11.2026, 11:21
İdmanU-20 millimiz növbəti yoldaşlıq oyununu keçirəcək
-
19.11.2026, 22:54
İdmanBakıda Xüsusi Olimpiya Avropa badminton turnirinin açılış mərasimi keçirilib
-
19.11.2026, 18:32
İdmanAzərbaycan Üzgüçülük Federasiyasının baş katibi “USA Swimming” CEO-su ilə görüşüb
-
19.11.2026, 18:10
İdmanYenidənqurmadan sonra Xankəndi stadionunda ilk rəsmi oyun keçirilib
-
17.11.2026, 09:34
GündəmBu gün Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
-
17.11.2026, 08:27
GündəmBirinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva sosial media hesabında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib
-
17.11.2026, 00:37
GündəmPrezidentin sosial şəbəkə hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edilib
-
15.11.2026, 04:48
İdmanElnur Amanov: "Qazandığımız gümüş medal da yüksək nəticədir"
-
15.11.2026, 04:40
Olimpiya oyunlarıAdil Kazımlı: “Zəfər günündə medal qazandığım üçün çox xoşbəxtəm"
-
15.11.2026, 04:32
Olimpiya oyunlarıGülər Hüseynova: "Qazandığım gümüş medal gələcək uğurlarıma təkan verəcək"
-
15.11.2026, 04:26
Olimpiya oyunlarıAnar Bağırov: “Belə çətin şəraitdə və çətin yarışlarda 6 medal qazanmaq böyük nailiyyətdir”
-
15.11.2026, 03:41
Olimpiya oyunlarıYeniyetmələrin IV Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edən Azərbaycan komandasının nümayəndə heyəti Vətənə qayıdıb
-
14.11.2026, 15:09
MədəniyyətTapdıq Əlibəylinin 65 illik yubileyinə həsr olunan kitabın təqdimatı olub
-
13.11.2026, 23:33
Olimpiya oyunlarıDakar-2026 Yeniyetmələrin IV Yay Olimpiya Oyunlarının bağlanış mərasimi keçirilib
-
13.11.2026, 15:01
Olimpiya oyunlarıAzərbaycan komandası Dakar-2026-nı 6 medalla başa vurub
-
13.11.2026, 13:31
İdmanAzərbaycan millisi U-23 Avropa çempionatında 7 boksçu ilə mübarizə aparacaq
-
13.11.2026, 12:10
Olimpiya oyunlarıBu gün Dakar-2026-nın bağlanış mərasimi keçiriləcək
-
13.11.2026, 10:47
İdmanUEFA Millətlər Liqası: Azərbaycan yığması bu gün Lixtenşteynlə qarşılaşacaq
-
13.11.2026, 00:39
İdmanAzərbaycan şahmatçıları Avropa çempionatını üç medalla başa vurublar
-
12.11.2026, 23:23
İdmanQılıncoynadanımız Dakar-2026-nın son günündə mübarizəyə başlayır
-
12.11.2026, 23:07
İdmanAzərbaycan komandası medal sıralamasında bir pillə irəliləyib
-
12.11.2026, 17:47
Olimpiya oyunlarıGülər Hüseynova: "Boks üzrə qızlar arasında Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarının ilk medalını qazandım"
-
12.11.2026, 17:32
GündəmAzərbaycan komandası Avropa çempionatında ikinci yeri tutub
-
12.11.2026, 16:14
Olimpiya oyunlarıBoksçumuz Yeniyetmələrin IV Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazandı
-
12.11.2026, 13:27
Olimpiya oyunlarıDakar-2026: Azərbaycan komandasının bayraqdarları müəyyənləşib
-
12.11.2026, 13:05
DigərAzərbaycan konstitusiyası - dövlətçilik tariximizin, suverenliyimizin və milli iradəmizin təcəssümü
-
12.11.2026, 10:29
GündəmBirinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Konstitusiya Günü ilə bağlı paylaşım edib
-
12.11.2026, 02:33
GündəmPrezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarında Konstitusiya Günü ilə bağlı paylaşım edilib
-
12.11.2026, 00:15
Olimpiya oyunlarıAdil Kazımlı: “Əldə etdiyim uğurda əməyi olan hər kəsə minnətdarlığımı bildirirəm”
-
11.11.2026, 23:25
Olimpiya oyunlarıBoksçumuz Dakar-2026-da final görüşünə çıxacaq
İnsan gecə yatmasa nə olar? - Maraqlı fakt
Maraqlı
08.05.2026, 15:36
Biz niyə gecə yatırıq? – insan yuxusunun biologiyası və təkamül izahı
İnsan həyatının ən təbii və qaçılmaz proseslərindən biri yuxudur. Amma çox vaxt sadə görünən bu davranışın arxasında həm mürəkkəb bioloji mexanizmlər, həm də milyon illər davam edən təkamül prosesi dayanır. Gecə yatmaq və gündüz aktiv olmaq insan orqanizminə “öyrədilmiş” bir vərdiş deyil, genetik olaraq kodlanmış daxili bioloji ritmdir.
Olimpiyadunyasi.com xəbər verir ki, Oxu24.com xəbər verir ki,fizioloji baxımdan insan orqanizmi xarici mühitdəki işıq və qaranlıq dəyişikliklərinə həssas şəkildə uyğunlaşıb. Bu prosesin əsas idarəedicisi beynin dərin hissəsində yerləşən supraxiazmatik nüvə adlanan mərkəzdir. Bu kiçik, lakin çox vacib struktur göz torluğundan gələn işıq siqnallarını qəbul edərək bədənin bioloji saatını tənzimləyir. Məhz bu sistem sayəsində orqanizm “nə vaxt oyaq qalmalı, nə vaxt istirahət etməli” olduğunu müəyyən edir.
Günəş işığı gözə düşdükdə beyinə aktivlik siqnalı ötürülür və bu zaman melatonin hormonunun ifrazı azalır. Melatonin yuxu və rahatlama hormonu kimi tanınır. Onun səviyyəsi aşağı olduqda insan daha enerjili olur, diqqət artır, reflekslər sürətlənir və ümumi aktivlik yüksəlir. Günəş batdıqca və ətraf qaranlıqlaşdıqca isə vəziyyət dəyişir: melatonin ifrazı artır, bədən yavaş-yavaş istirahət rejiminə keçir və yuxu ehtiyacı yaranır.
Bu mexanizm sadəcə gündəlik yorğunluqla bağlı deyil, insanın daxili bioloji ritminin əsas hissəsidir. Yəni insan orqanizmi ətraf mühitdən asılı olmayaraq müəyyən dövrlərdə avtomatik olaraq yuxuya hazırlaşır. Buna sirkadiyan ritm deyilir və o, demək olar ki, bütün fizioloji prosesləri – temperaturu, hormon ifrazını, maddələr mübadiləsini və hətta psixoloji vəziyyəti belə tənzimləyir.
Lakin bu sistemin formalaşması təkcə biologiya ilə izah olunmur. Burada təkamülün rolu daha da önəmlidir. Erkən insan cəmiyyətlərinə baxdıqda görürük ki, gündüz vaxtı aktiv olmaq sağ qalmaq üçün böyük üstünlük idi. Gün işığında ov etmək, qida toplamaq, ətraf mühiti müşahidə etmək və təhlükəni erkən görmək mümkün idi. Görmə qabiliyyəti insan üçün əsas üstünlük olduğuna görə, gündüz aktivlik daha təhlükəsiz və effektiv idi.
Gecə isə tamamilə əks vəziyyət yaranırdı. Görmə imkanları zəifləyir, orientasiya çətinləşir və yırtıcı heyvanların aktivliyi artırdı. Bu, insan üçün ciddi risk demək idi. Ona görə də gecə saatlarında enerjini qorumaq, hərəkəti minimuma endirmək və istirahət etmək sağ qalma ehtimalını artırırdı. Bu davranış zamanla təkamül yolu ilə sabitləşdi və insan biologiyasının ayrılmaz hissəsinə çevrildi.
Milyon illər davam edən bu uyğunlaşma nəticəsində insan orqanizmi gecəni “təhlükəsiz istirahət vaxtı” kimi qəbul etməyə başladı. Bu gün müasir həyat tərzində elektrik işıqları, gecə fəaliyyəti və dəyişmiş rejimlər olsa da, bədənimiz hələ də qədim təkamül koduna uyğun işləyir. Buna görə də süni işıq altında gec yatmaq, bioloji ritmlə ziddiyyət yarada və yorğunluq, stress, diqqət pozğunluğu kimi problemlərə səbəb ola bilər.
Nəticə olaraq, gecə yatmaq sadəcə gündəlik vərdiş deyil. Bu, insan beyninin işıqla idarə olunan bioloji sistemi, hormonların dəqiq tənzimlənməsi və təkamülün formalaşdırdığı sağ qalma strategiyasının birləşməsidir. İnsan bədəni hələ də keçmişin “günəşlə idarə olunan dünyasına” uyğun işləyir və bu ritm pozulduqda orqanizm bunu dərhal hiss edir.